Chuyện sinh viên chạy “xe ôm công nghệ” kiếm 5 triệu/tháng: Nên làm, nhưng không đáng để thành nghề?

“Sinh viên và lao động trẻ đang thực sự dư thừa hay họ tự chọn cho mình con một số con phố này như 1 sự rảnh rỗi?”

Chúng tôi xin ra mắt bài viết “Xe ôm công nghệ: Nên làm, nhưng không đáng để thành nghề?” của anh Đỗ Quốc Việt Anh, Thạc sĩ Kinh doanh quốc tế, UWE Bristol. Mời độc giả đâyn đọc.


Trong khi chờ đợi những biến chuyển về hạ tầng giao thông cũng như một số hình thức vận tải công cộng thành phố, xe máy vẫn đang là phương tiện giao thông linh hoạt để di chuyển trong một số thành phố ở Việt Nam. “Xe máy ôm” nghiễm nhiên trở thành dịch vụ cung cấp nhu cầu di chuyển thích hợp của người dân từ gần hai thập kỷ qua ở một số thành phố lớn.

Khung cảnh giao thông thường nhật ở một số thành phố lớn.

Khung cảnh giao thông thường nhật ở một số thành phố lớn.

Gần đây, sự xuất hiện của “xe ôm công nghệ” đang dần thay thế cho hình thức “đứng một số con phố bắt khách” trước đây. Số lượng người dùng loại hình này càng ngày càng tăng lên, song hành cộng mức độ phổ cập của Internet và phone thông minh. Theo Asia Plus Inc., sự tin cậy, mới mẻ, chất lượng và mức giá đang làm nên sự quyến rũ khách mua của cánh “xe ôm công nghệ” so có “xe ôm truyền thống”.

Đằng sau biến chuyển trong hành vi tiêu dùng, bỏ qua sự tranh đua khốc liệt giữa “mới” và “cũ”, là cơn sóng ngầm ở phân khúc lao động, cũng như tác động của chọn lọc tìm kiếm lương bổng và phát triển sự nghiệp của nhiều người trẻ.

Dịch vụ vận tải trong xu thế kinh tế chia sẻ

Uber Moto (U) hay Grab Bike (B) đang là đại diện đáng kể duy nhất trên phân khúc Việt Nam cho hình thức “xe ôm công nghệ”.

Cả hai cộng có nhiều điểm chung, được thành lập bởi một số ông chủ xuất thân từ một số trường danh tiếng: Travis Cordell Kalanick (Uber) bỏ ngang UCLA, còn Anthony Tan (Grab) tốt nghiệp Harvard. Mô hình kinh doanh cả hai theo đuổi là xu thế kinh tế chia sẻ (Sharing Economy) trong lĩnh vực vận tải. Theo đây, một số tổ chức hoặc cá nhân có dư nguồn lực (xe, lái xe, thời gian, sức lực,…) có thể có ra kinh doanh dưới sự hỗ trợ về hạ tầng dịch vụ của U/G. Việc tham dự này có tính tận dụng sự dư thừa, tận thu lấp dao động trống thời gian hoạt động. Giúp chủ tài sản tối đa hóa khoản đầu tư vốn có hoặc thêm nguồn tăng lên lương bổng cá nhân. Và có tới cho hành khách kinh phí rẻ hơn cho quãng một số con phố như cũ.

Tính chia sẻ được nêu bật có sự góp mặt của ba bên.

U/G đảm nhận phần hạ tầng kinh doanh: tìm nguồn khách, hoạt động, chăm sóc khách mua và tổ chức; giúp kết nối hai đầu khách đi và xe. U/G tự nhận mình là trung gian, không phải hãng vận tải. Họ là dịch vụ trung gian có một số lái xe là đối tác, hành khách là người sử dụng dịch vụ đặt xe.

Tài xế tham dự chuyên tâm vào việc đưa đâyn khách. Bên có xe nhàn rỗi, nhờ thế mạnh của U/G mà thay vì cất vào Garage thì đem vào di chuyển.

Phía hành khách nhờ có U/G mà khỏi phải mua xe hoặc dùng xe cá nhân gây tốn kém kinh phí cho chính cho cá nhân (xăng, bãi gửi,… ) hay xã hội (tắc một số con phố, phát thải,… ).

Vì lẽ đây, tài xế không bị ràng buộc nhiều ngoài tuân thủ chất lượng dịch vụ cam đoan, không có kỷ luật tổ chức, được tự mình chọn lọc thời điểm làm việc, lương bổng thấy ngay qua từng lượt khách theo bảng phân chia lợi nhuận.

Tuy vậy, có mục tiêu nguyên thủy là khơi gọi một số nguồn lực nhàn rỗi có sẵn, mức lợi nhuận từ kinh doanh U/G được xác định chỉ ở mức như phần lương bổng kiếm thêm, chứ không quá cao hay đột biến. Hiện nay cả Uber và Grab đều đang có những động thái trợ giá cho khách mua qua khuyến mãi và tài xế bằng mức phí và thưởng để mở rộng thị phần, cũng như lôi kéo lái xe tham dự.

Xe ôm, nay đã “công nghệ cao”

Hình ảnh đại hội lái xe hai phân phốih của Grab ở TP. Hồ Chí Minh, tháng 3/2017
Hình ảnh đại hội lái xe hai phân phốih của Grab ở TP. Hồ Chí Minh, tháng 3/2017

Theo con số không chính thức, hiện có dao động 35.000-40.000 người đã đăng ký làm đối tác lái xe cho Grab Bike và Uber Moto ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Đơn cử 1 đại hội đối tác vào Tháng 3/2017, chỉ chưa đến ¼ số tài xế hai phân phốih của Grab tham dự, hội trường 2.100 người của Nhà thi đấu Nguyễn Du đã được lấp kín tất cả.

Từ chỗ sinh ra để tận dụng sự dư thừa nguồn lực, “U/G xe ôm” ở Việt Nam đang trở thành chọn lọc công việc thuận lợi dành cho người trẻ. Dưới hào quang công nghệ và sự phá hủy sáng tạo (Creative Destruction) đối có hình thức xe ôm giản đơn, được bù cước phí dưới hình thức khuyến mãi rộng rãi của hãng, cộng thiện cảm tổng hòa nơi người tiêu dùng, người trẻ làm U/B đã tự tin xuống một số con phố nhiều hơn. Họ đã vượt qua định kiến cũng như rủi ro vốn có đối có công việc xe ôm truyền thống.

Ở mặt tích cực, sự tham dự của nguồn cung dồi dào cho phân khúc đã giúp kinh phí giảm, dịch vụ được phủ khắp. Các “U/G xe ôm” đã có lại lợi ích thấy rõ từ tiết giảm thời gian di chuyển của hành khách, giảm phát thải nhà kính, đến sự văn minh, an toàn hơn trong sử dụng dịch vụ vận tải giá rẻ.

Điều quan trọng nhất, U/G đang có lại lương bổng tốt cho lái xe. Theo báo cáo từ Grab, tài xế hợp tác có hãng này có lương bổng cao hơn 53% so có mức lương bổng trung bình ở Việt Nam. Tổng quan hơn, ông Mã Hoàng Hải – CEO áp dụng kết nối dịch vụ Rada phân tách tích cực thời cơ có lại từ “U/G xe ôm”: “Trong khi rất nhiều sinh viên bị thất nghiệp sau khi ra trường, nhiều người vật lộn tìm kiếm lương bổng cao hơn. Thì U/G đã khai phóng 1 lực lượng lao động mới, khai phóng 1 phương thức mới, tạo việc làm và tăng lên hiệu quả cho nền kinh tế.”

Thách thức từ biện pháp ngắn hạn hay chọn lọc lâu dài

Tất cả một số mặt tích cực trên là rõ nét, nhưng không hề làm nhạt đi mối bận tâm khi đa số tài xế tham dự “U/G ôm” là người trẻ và rất đông đảo sinh viên. Hiện thực này nổi lên khi nhìn lại tiêu chí nguyên khởi của U/G đây là tận dụng nguồn lực rỗi rãi trong xã hội. Nguồn lực rỗi rãi ấy có “xe ôm” chủ yếu là con người, thời gian cá nhân, và sức khỏe đủ cho việc di chuyển trên một số con phố. Để rồi, câu hỏi được đặt ra: “Sinh viên và lao động trẻ đang thực sự dư thừa hay họ tự chọn cho mình con một số con phố này như 1 sự rảnh rỗi?”

Các khách mua trẻ có thể tận dụng “U/B xe ôm” như 1 biện pháp về lương bổng hay tích lũy trong ngắn hạn, nhưng liệu có nên chọn nó như 1 nghề chính thức trong dao động thời gian tính theo năm. Điều này thực sự quan trọng.

Một câu hỏi được đặt ra gần đây trên mạng chuyên gia trả lời Quora: “Việc làm Thứ nhất có phải là nhân tố chọn lọc tới sự nghiệp?”. Không có câu trả lời tuyệt đối và đều xuất phát từ những câu chuyện cá nhân nhưng đa số đều thừa nhận sự ảnh hưởng mạnh mẽ về phong một sốh, thói quen, thi công hình mẫu để trưởng thành và thời cơ phát triển từ việc làm Thứ nhất là rất lớn. Trong khi đây, U/G có điều kiện gia nhập tối thiểu, công việc giản đơn, tự do trong thời gian, ít kỷ luật lao động, không phải đầu tư cho thăng tiến, sức ép giải quyết vấn đề ở mức cá nhân,… liệu có ảnh hưởng tới thói quen, tác phong và một sốh nhìn nhận về điều kiện làm việc của người trẻ?

Đứng trước 1 thời cơ lương bổng khả quan, người trẻ liệu có quên đi những chọn lọc khác. Đó có thể là học tập, làm một số công việc để phát triển kỹ năng cứng và mềm khác, những thứ vốn có thách thức và cần kiên nhẫn hơn.

Người viết đã trải qua nhiều chuyến xe, trò chuyện cộng nhiều tài xế.

Một thanh niên 23 tuổi làm thợ điện lạnh, hết mùa hè thì chạy “xe ôm công nghệ” nửa ngày hoặc ngày nghỉ đề chờ… “con nắng năm sau”.

Một khách mua sinh viên kỹ thuật thay vì vào xưởng nhận “lương bổng bèo” để học nghề nên nghiệp thì tan học buổi sáng, vở nhét cốp, khoác vội đồng phục, cậu đứng ở cổng trường khác.

Có anh trước khiến cho cho nhà hàng, nay chuyển chạy xe để khi nào “thích thì đi, chán thì nghỉ”.

Chuyến đi khác, được chở bởi 1 khách mua tốt nghiệp trường kinh doanh, từng thất nghiệp sau vài lần chuyển đổi chỗ làm, nay có công việc chở khách ổn định. Theo cậu, “việc này dễ, một sốh tân cả cuộc đời”. Bởi cậu vừa cưới vợ, vốn yêu mãi mà không tới được vì công việc và lương bổng không ổn định, cho tới khi đi làm Grab.

Cục nam châm lôi kéo hàng chục ngàn lao động trẻ của “U/G ôm” không những ảnh hưởng tới nguồn cung lao động ở một số ngành khác mà còn trực tiếp tạo nên “thời cơ chuyển đổi” bất thường từ những nhân viên ở nhiệm, những mẫu câu như “Bỏ việc về chạy Grab còn hơn!” khá phổ biến trên một số Group nghề nghiệp.

Với một số SMEs và chính một số ngành dịch vụ khác, việc tuyển dụng nhân sự trẻ làm một số công việc phổ thông cũng thêm phần gặp khó.

Chia sẻ từ 1 số đơn vị kinh doanh chuỗi phân phối lẻ, mật độ nhân sự trẻ làm việc phân phối thời gian cho một số địa điểm đang một sốh tân. “Hiện chúng tôi tuyển Part-time là sinh viên khó hơn trước, có hồ sơ nữ chiếm tỉ lệ áp đảo GĐ này, nam ít hơn trước rất nhiều. Nhiều khách mua so sánh mức lương bổng từ làm Grab khi phỏng vấn tuyển dụng, mặc dù đặc biệt công việc và kinh doanh là khác nhau”, 1 vị quản lý tiết lộ.

Mặc dù biện pháp công nghệ đã cắt giảm nhiều rủi ro cho tài xế, nhưng sự khắc nghiệt từ thời tiết, cảnh vật vờ chờ khách ven một số con phố, việc hòa đồng cộng giới xe ôm truyền thống, hay đốt thời gian ở quán nước vỉa hè,… lại không hề có tới điềm báo tốt đẹp nào cho người trẻ trong theo đuổi một số giá trị sống cao hơn.

Trách nhiệm của những tinh hoa

Hình ảnh ở 1 ngày hội tuyển dụng ở Hà Nội
Hình ảnh ở 1 ngày hội tuyển dụng ở Hà Nội

Câu chuyện nên hay không nên làm “xe ôm công nghệ” là câu chuyện dài có nhiều lát cắt, tùy thuộc người tham dự là ai, ở tình cảnh nào, đến có nó như 1 biện pháp hay 1 chọn lọc,…Nhưng nội dung của nó vượt ra ngoài vấn đề việc làm cá nhân, mà là điểm phản chiếu bức tranh chung về hiện trạng của cấu trúc lao động, cung – cầu trên phân khúc và tư duy chọn việc GĐ này ở Việt Nam.

Theo lý thuyết kinh tế học, con người có bản năng làm những việc có lại lợi ích cao nhất cho chính mình. Vì thế trách nhiệm một sốh tân, đem lại chọn lọc việc làm tốt hơn cho những người lao động, sẽ thuộc về chính phủ, doanh nhân và một số hãng khởi nghiệp công nghệ.

Nhìn ra địa cầu, ở quốc gia Singapore, công việc bảo vệ đơn thuần hay lái xe Taxi đa số đều dành cho người có tuổi từ 50 trở lên. Họ chọn lọc công việc bởi muốn tăng lên lương bổng khi quá tuổi hưu hay bởi đã hết năng lượng cho việc học tập, thử sức để nâng cấp chính mình. Bên cạnh đây, tỉ lệ tăng trưởng ổn định, lôi kéo đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), trở thành quốc gia nằm trong chuỗi trung chuyển toàn cầu và phát triển đầu tư hải ngoại khiến nguồn nhân lực trẻ ở đây có nhiều thời cơ thấy rõ để phấn đấu.

Còn ở Nhật, mặc dù tỉ lệ xe nhàn rỗi rất cao, tinh thần làm việc của người già cũng tốt nhưng Uber không có đất phát triển bởi hạ tầng giao thông quá tốt. Người dân thuận lợi dùng Bus, tàu điện hay ung dung đạp xe, thay vì tìm đến một số phương tiện giao thông chia sẻ.

Với một số doanh nhân, ngoài việc phát triển kinh doanh tạo ra việc làm mới thì sức ép từ “nghề xe ôm” cũng là 1 dịp nhìn lại một số chính sách phân phối hàng đãi ngộ thích hợp GĐ mới, nâng cao tính tổ chức cho công ty và tạo dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp,… có lại nhiều hơn một số chọn lọc sự nghiệp cho người trẻ và tăng lên sự khác biệt giữa 1 “nghề xe ôm dễ làm” có “1 địa điểm chuyên môn”. Mục tiêu cuối cộng, mỗi con người trong sâu thẳm đều tự làm hài lòng hoặc hạnh phúc khi được cung cấp từng nấc thang trong tháp Maslow kinh điển.

Trong không khí môi trường khởi nghiệp, vai trò của một số công ty công nghệ là chẳng thể bỏ qua. Liệu có thể có những Uber hay Grab nhưng không phải chỉ có xe ôm hay Taxi, mà trong nhiều lĩnh vực khác. Có thể có những chợ lao động điện tử giúp người trẻ thuận lợi tìm việc hoặc sử dụng sự nhàn rỗi của mình hợp chuyên môn, ngắn hạn nhưng an toàn và sòng phẳng hơn. Trong tìm kiếm việc làm để phát triển chính mình thì làm thế nào kết nối được có một số đơn vị đủ tốt, thích hợp 1 một sốh mau chóng… Điều đây vẫn tiếp tục được chờ đợi.

Ông Nguyễn Hữu Hải – Delivery Manager nhiều năm của FPT Software ở phân khúc Nhật chia sẻ góc nhìn: “Công nghệ phát triển giúp kinh tế chia sẻ phát triển, nhưng nó cũng có hai mặt. Nếu người nước ngoài làm hệ thống thì người bản địa chỉ là bên cung cấp dịch vụ đơn thuần. Nếu người trong nước làm thì hệ thống ấy sẽ tạo ra tri thức mới và có việc làm cũng như có nhiều hướng giúp an sinh xã hội hơn.”

Đỗ Quốc Việt Anh

Theo Trí Thức Trẻ

Căn hộ Waterina Suites nằm trong dòng căn hộ đẳng cấp nằm trong trọng điểm hành chính quận 2 thuộc phường Thạnh Mỹ Lợi, đây chính là sản phẩm liên doanh giữa Công ty Thiên Đức và Maeda Jimusho (Nhật Bản). Xem thêm tài liệu https://waterinasuites.info/#gia-ban-waterina-suites

Tìm hiểu thêm https://giakhanhland.vn/ban-can-ho-quan-9/

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *