“Kinh tế bắt chước”: Không thể bắt chước Trung Quốc

Gần 5 năm trước, Yekutiel Sherman đã rất hồ hởi khi mở phân phối Stikbox trên trang Kickstarter. Để tạo được chiếc ốp lưng thông minh, có thể kéo dài ra thành gậy selfie, người đàn ông Israel này cần mẫn cả năm cho kiến trúc sản phẩm và tạo 1 video quảng cáo đầy ấn tượng.

Nhưng chỉ sau 1 tuần mở phân phối, Sherman thực sự choáng váng khi biết sản phẩm giống hệt kiến trúc của anh được phân phối đầy trên trang AliExpress, có giá chỉ bằng 1/4-1/5 giá anh định phân phối.

3 thập niên hàng nhái

Sherman chỉ là 1 trong rất nhiều nạn nhân của hiện trạng sao chép tràn lan khắp Trung Quốc. Hơn 30 năm qua, kể từ sau khi Trung Quốc mở cửa (năm 1978), không quốc gia nào vượt được Trung Quốc về khả năng sao chép, sản xuất hàng nhái. Gần như những sản phẩm của mhững thương hiệu nổi tiếng địa cầu như Nokia, Samsung, Apple… (công nghệ, đồ điện tử), Dolce & Gabbana, Louis Vuitton, Prada, Gucci, Hermes, Burberry, Chanel, Ikea… (thời trang), 7 Eleven (phân phối lẻ), Starbucks, Burger King, McDonald’s (thực phẩm), hãng Honda (xe)… đều được Trung Quốc bắt chước y như thật hoặc chỉ mhữngh tân đôi chút.

Ngành công nghiệp hàng nhái Trung Quốc đã gây ra ác mộng cho mhững đơn vị chính hãng. Theo Business Software Alliance (BSA), chỉ trong năm 2005, mhững công ty phần mềm đã bị mất dao động 3,9 tỉ USD ở Trung Quốc. Nhiều vụ kiện tụng đã xảy ra. Chẳng hạn, Apple từng kiện Amazon khi có đến 90% số sạc liên hệ cho iPhone được bày phân phối trên Amazon là hàng giả. Về phần Sherman, anh từng có ý định đưa vụ việc lên tòa án. Tuy nhiên, ngay cả khi chưa bắt đầu khởi kiện, chỉ riêng việc lần theo dấu vết mhững nhà máy sao chép sản phẩm đã khiến anh mất 20% thời gian. “Đôi khi KH phải lần theo 2-3 công ty thương mại để tìm ra được ai đang sao chép và mất nhiều ngày chỉ để tìm ra địa điểm của 1 nhà máy”, Sherman nói. Tổ chức Zhu đúc kết rằng: “Chiến thắng 1 nhà máy trong vụ kiện không khó. Nhưng việc theo kiện mọi nhà máy và chiến thắng họ tốn kém nhiều thời gian và tiền bạc”.

Thực tế, có bí kíp của 1 quốc gia từng là công xưởng sản xuất địa cầu, lại xem sao chép, chia sẻ kiến thức sản xuất như 1 điều rất lẽ thường, chính quyền cũng chưa mạnh tay có mhững hành vi vi phạm, nên nhiều năm qua, hàng trăm cơ sở vì lợi nhuận đã không ngần ngại sao chép, làm nhái những sản phẩm mà họ dự báo có thể tạo ra cơn sốt trên phân khúc. Báo cáo của GIPC thuộc Phòng Thương mại Mỹ (USCC) chỉ ra, dao động 86% số hàng nhái trên địa cầu hiện có xuất xứ từ Trung Quốc. Mỗi năm, ngành công nghiệp hàng nhái đã đem về cho nước này hàng trăm tỉ USD, như năm 2016 là xấp xỉ 400 tỉ USD.

Gió đã đổi chiều

Tuy nhiên, có hơn 20 năm có mặt và ghi nhận sự chuyển động của phân khúc nơi đấy, trong cuốn sách của mình, chuyên gia Shaun Rein tin rằng, thời đại hàng nhái Trung Quốc sắp chấm dứt. Bằng chứng là lao động giá rẻ của Trung Quốc đã không còn rẻ. Các giá thành khác và thuế cũng không còn là lợi thế và đã vắt kiệt lợi nhuận biên, đẩy hàng ngàn công ty Trung Quốc vào chỗ phá sản hoặc thua lỗ. Còn mhững công ty sản xuất nước ngoài, như K’nex phải chọn lọc chuyển sản xuất về lại Mỹ. Một số công ty nước ngoài khác tìm các con phố sang mhững quốc gia có giá thành nhân công rẻ hơn như Sri Lanka, Indonesia, Campuchia.

Trung Quốc cũng vừa đi qua chính sách phân phối hàng 1 con, khiến lực lượng lao động mới không đủ bù đắp lớp người đến tuổi nghỉ hưu. Bản thân người trẻ Trung Quốc hiện khao khát làm giàu, từ chối tham dự vào mhững công việc nặng nhọc, sử dụng chân tay. Họ có xu hướng hưởng thụ nhiều hơn. Theo China Market Research Group (CMR), sau chặng các con phố tăng trưởng nóng, tầng lớp nhà giàu và trung lưu xuất hiện đông đảo, đưa Trung Quốc trở thành quốc gia tiêu thụ hàng hiệu lớn thứ 2 địa cầu. Trung Quốc cũng là nhóm du lịch chi tiêu nhiều nhất ở Mỹ, Pháp… Tình trạng ô nhiễm môi trường và nạn hàng giả, hàng nhái khiến người tiêu dùng Trung Quốc chuyển hướng chú tâm đến mhững sản phẩm chất lượng, danh tiếng, từ những quốc gia đạt nguyên tắc an toàn vệ sinh thực phẩm cao. Trung Quốc trở thành đối tác lớn thứ 2 của Mỹ, chỉ sau Canada và chiếm gần 30% mhững chuyển nhượng thương mại có Liên minh châu Âu. Xu hướng này, từ 3-4 năm trước được ông Shaun Rein nhìn thấy và không ngừng kêu gọi “đã đến khi phải phân phối hàng vào Trung Quốc”.

Mặt khác, để thích hợp thị hiếu và muốn có những sản phẩm riêng biệt, Trung Quốc đã thi hành nhiều quy định mới, nhằm chuyển dịch mô hình kinh tế Trung Quốc từ bắt chước Mỹ, châu Âu sang hướng sáng tạo, tập trung đầu tư vào giá trị. Alibaba, Tencent, Lenovo và nhiều công ty khác của Trung Quốc đã chi ra hàng tỉ USD cho nghiên cứu kỹ và phát triển (R&D). Điển hình năm 2013, Huawei đã đầu tư 5 tỉ USD vào R&D so có con số 4,9 tỉ USD của Ericsson. Kết quả là Huawei đã chiếm được thị phần từ tay Ericsson và Cisco.

Việt Nam học được gì?

Trong mắt MacCormack, từng khiến cho hãng đầu tư mạo hiểm Kleiner Perkins Caufield Byers ở Thung lũng Silicon và đã lập công ty riêng ở Trung Quốc thì việc Trung Quốc học theo mhững mô hình kinh doanh của những quốc gia khác và địa phương hóa chúng đã đem lại những thời cơ hoàn hảo. “Tại sao phải buộc mình leo lên những cành cao hơn trong khi phía dưới có đầy trái chín ngon ngọt ngay trước mắt?”, ông MacCormack lý giải. Điều tương tự đã xảy ra ở Nhật, Hàn Quốc GĐ 1960-1990. Thậm chí Mỹ cũng đã sao chép công nghệ châu Âu đến cuối thế kỷ XIX, trước khi có những đổi mới sáng tạo của riêng mình.

Nhưng ông Shaun Rein phân tách, thời kỳ dễ chịu đây đã kết thúc. Cạnh tranh khốc liệt, môi trường vĩ mô gặp khó hơn và mhữngh tân xu hướng tiêu dùng đã buộc mhững công ty Trung Quốc phải chuyển dịch, đổi mới sáng tạo, tiến đến mhững chuỗi giá trị.

Điển hình cho đổi mới sáng tạo ở Trung Quốc là Tudou có ý tưởng chia sẻ video trực tuyến trước cả YouTube, là Xiaomi hội tụ phần cứng, phần mềm và mhững dịch vụ để trở thành 1 công ty phát triển trên nền móng internet di động. Hay Alibaba tuy sao chép mô hình của Amazon, eBay nhưng qua thiết lập Taobao, cổng chi trả Alipay, mở phân phối Tmall mà đã khác biệt. Đối có WeChat của Tencent, từ chỗ dựa vào áp dụng chat gọi của WhatsApp, đã sáng tạo hơn nhờ tích hợp thêm nhiều áp dụng, chi trả, chuyển nhượng hàng online hay cho phép tự động gợi ý kết KH từ danh bạ, tạo không gian chia sẻ, tạo riêng tư, thân mật, an toàn…

“Một vài đối thủ từ Trung Quốc đã đạt mức độ sáng tạo ngang bằng có mhững công ty đa quốc gia”, 2/3 phản hồi từ khảo sát của Booz & Company, áp dụng năm 2013 đã nhận định bởi thế.

Việt Nam có nhiều nét tương đồng Trung Quốc về lao động, phân khúc, văn hóa tiêu dùng, thời cơ đầu tư, tranh giành… cũng đang đứng trước sức ép phải đổi mới sáng tạo. Nhưng trong khi Trung Quốc nhận được hậu thuẫn và thuận lợi nhờ từng đi qua GĐ kinh tế bắt chước, được Nhà nước bảo hộ hàng nội địa, ưu đãi vốn đầu tư thì Việt Nam vẫn đang loay hoay. Theo ông Shaun Rein, Việt Nam cần dao động 15 năm cho những vận hành đi tắt đâyn đầu, đẩy mạnh vào công nghệ di động, tranh giành về giá trước, bắt chước học hỏi mô hình của Mỹ. Sau đây, Việt Nam phải tự động hóa, tranh giành bằng đổi mới sáng tạo.

Nói như ông Hứa Tiểu Niên, Giáo sư Kinh tế tài chính ở Trường Kinh doanh Quốc tế Trung Quốc – châu Âu, tăng trưởng kinh tế không dựa vào nhu cầu phân khúc mà dựa vào việc tạo ra giá trị. Muốn tạo ra sản phẩm giá trị đặc biệt, mhững doanh nhân cần thoát khỏi mhữngh tư duy thời cơ và thiết lập địa cầu nội tâm của riêng mình. “Chỉ trong địa cầu nội tâm, KH mới có thể đổi mới và tạo ra giá trị. Lợi nhuận là kết quả môi trường xung quanh của việc tạo ra giá trị”, ông Hứa Tiểu Niên nhấn mạnh.

Theo Ngọc Thuỷ

NCĐT/DNSG

Căn hộ Waterina Suites nằm trong dòng căn hộ cấp cao nằm trong trọng điểm hành chính quận 2 thuộc phường Thạnh Mỹ Lợi, đấy chính là sản phẩm liên doanh giữa Công ty Thiên Đức và Maeda Jimusho (Nhật Bản). Xem thêm tài liệu https://waterinasuites.info/#gia-ban-waterina-suites

Tìm hiểu thêm https://giakhanhland.vn/ban-can-ho-quan-9/

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *